BADANIA LOGISTYCZNE
Niklas Hall Simm
Podobnie jak w innych sektorach, logistyka będzie musiała stać się bardziej ekologiczna, aby sprostać presji regulacyjnej, przepisom oraz przyszłym wymaganiom konsumentów.
Praktyki zielonej logistyki powinny być promowane przez podmioty mające największy wpływ na efektywność środowiskową łańcucha dostaw. Jednak wyzwania związane z tą transformacją różnią się w zależności od pozycji danej organizacji w łańcuchu dostaw. Na przykład dostawcy usług logistycznych mogą wdrażać zrównoważone praktyki w odpowiedzi na wymagania swoich klientów. Międzyorganizacyjny charakter łańcuchów dostaw — w którym każdy uczestnik jest zależny zarówno od możliwości dostawców, jak i od popytu konsumentów — sprawia, że współpraca i interakcja są kluczowe dla przejścia do bardziej ekologicznych działań.
Usługi oferowane przez operatorów logistycznych zależą od zasobów, którymi dysponują. Ponadto większość podmiotów w łańcuchu dostaw działa przy ograniczonych zasobach, dlatego często przedkłada rentowność nad efektywność środowiskową. To badanie ma na celu zrozumienie, w jaki sposób współpraca i współdzielenie zasobów mogą zwiększyć zaangażowanie w logistykę środowiskową i wspierać zrównoważony rozwój.
Interakcja i zależność od zasobów
Praktyki zielonej logistyki można podzielić na dwie główne grupy: związane z wdrażaniem technologii oraz powiązane ze zmianami strukturalnymi.
- Wdrażanie technologii. Obejmuje zielone praktyki związane m.in. z motoryzacją i paliwami alternatywnymi.
- Zmiany strukturalne. Dotyczą zarządzania transportem oraz projektowania systemu logistycznego.
Interakcja między podmiotami, takimi jak dostawcy usług logistycznych i agencje transportowe, ma kluczowe znaczenie, ponieważ umożliwia dzielenie się wiedzą, którą można wykorzystać do wdrażania zrównoważonych praktyk.
Z kolei teoria zależności od zasobów dostarcza argumentów, dlaczego uczestnicy łańcucha dostaw muszą współdziałać, aby stać się bardziej przyjaznymi dla środowiska. Trzy parametry określają poziom zależności między organizacjami:
- Znaczenie zasobu: poziom niedoboru lub trudności w jego pozyskaniu.
- Dyskrecjonalność: zdolność podmiotów do uzyskiwania dostępu do towarów i zasobów oraz ich utrzymania.
- Kontrola: stopień, w jakim dana strona może pozyskiwać zasoby z alternatywnych źródeł.
Aby zarządzać tymi zależnościami, przedsiębiorstwa mogą łączyć swoje zasoby w celu osiągania wzajemnych korzyści.
Praktyki zielonej logistyki
W tych badaniach przeanalizowaliśmy współdzielenie zasobów między dwiema organizacjami w ramach studium przypadku. Analizowano współpracę między spedytorem — jako właścicielem towarów — a dostawcą usług logistycznych (z ang. LSP) o silnej pozycji w Szwecji. Obie strony dążyły do zwiększenia zrównoważenia.
Spedytor posiadał własny magazyn, lecz wysyłał towary do klientów w Szwecji i Danii za pośrednictwem dostawcy. Obie organizacje wskazały na interakcję z innymi podmiotami jako sposób na osiągnięcie nowo wyznaczonych celów środowiskowych. W badaniu monitorowano kilka praktyk zielonej logistyki, w tym: przejście na ciężarówki elektryczne, poprawę poziomu wykorzystania naczep, bezpośrednie dostawy od dużych dostawców do klientów, konsolidację przesyłek o mniejszym wolumenie oraz oferowanie okien czasowych dostaw.
Przejście na ciężarówki elektryczne
Obie organizacje dostrzegły potencjał energii elektrycznej w transporcie naczep między magazynem spedytora a centrum dystrybucyjnym operatora logistycznego, czyli na krótkich dystansach. Zadeklarowały również gotowość do zainstalowania niezbędnej infrastruktury ładowania pojazdów oraz rozważyły możliwość zaangażowania innych przewoźników z regionu i włączenie gminy jako podmiotu wspierającego.
Poprawa poziomu wykorzystania pojazdów
Aby zwiększyć stopień wypełnienia pojazdów i spełnić wymogi regulacyjne, rozważono zastosowanie naczep dwupoziomowych. Obecnie przepisy określają limity wysokości załadunku tych pojazdów w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Dzięki takim naczepom możliwe jest przestrzeganie norm, przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu załadunku pojazdów.
Bezpośrednie dostawy od dużych dostawców do klientów
Znaczna część towarów jednego z dostawców spedytora trafiała do klientów w tym samym regionie, dlatego rozważono dwie ekologiczne opcje. Pierwsza polegała na zapewnieniu dostawcy systemów i wiedzy technicznej do zarządzania dostawami przy zachowaniu kontroli operacyjnej przez spedytora. Druga zakładała wyposażenie go w te narzędzia oraz wykorzystanie jego centrów dystrybucyjnych jako regionalnych centrów logistycznych.
Konsolidacja przesyłek
Ta zrównoważona praktyka logistyczna polega na dostarczaniu przez dostawcę usług logistycznych skonsolidowanych przesyłek od kilku partnerów współpracujących z firmą. Dostawy byłyby realizowane podczas odbioru przesyłek wychodzących od spedytora — co już odbywa się codziennie. Dostawca wskazał, że konieczna byłaby poprawa wymiany informacji z podmiotami trzecimi, ponieważ praktyka ta wpłynęłaby na codzienne trasy i operacje. Spedytor zauważył, że konsolidacja byłaby efektywna zarówno ekonomicznie, jak i ekologicznie dla wszystkich zaangażowanych stron.
Wybór okien czasowych
W momencie badania tylko niektórzy odbiorcy mogli korzystać z ustalonych okien czasowych dostaw. W związku z tym spedytor i dostawca usług logistycznych rozważyli możliwość rozszerzenia tej praktyki, co umożliwiłoby konsolidację przesyłek i optymalizację planowania transportu. Wymagałoby to jednak dostosowania procesów zarządzania zamówieniami po stronie spedytora oraz potencjalnie dodatkowych zasobów, aby dotrzymać ustalonych terminów, po stronie dostawcy.
Znaczenie wiedzy
W analizowanym studium przypadku wiedza ma kluczowe znaczenie, a jej współdzielenie może łączyć zasoby i stymulować rozwój. Zespoły sprzedawca–dostawca, które potrafią wspólnie wykorzystywać swoją wiedzę, skuteczniej wdrażają zielone praktyki logistyczne. Oznacza to, że know-how powinno przepływać między stronami, z udziałem podmiotów trzecich — np. przy wdrażaniu zrównoważonych inicjatyw technologicznych.
Uczestnicy łańcucha dostaw nie są w stanie działać w pełni ekologicznie samodzielnie
Dzielenie się wiedzą wiąże się z niskim ryzykiem, ponieważ — w przeciwieństwie do zasobów finansowych czy czasu — nie ulega wyczerpaniu w trakcie użytkowania. Zaufanie odgrywa kluczową rolę w ułatwianiu tej wymiany i jest budowane poprzez długotrwałe interakcje.
Zastosowania praktyczne dla kadry kierowniczej
Organizacje muszą współdziałać, aby osiągnąć bardziej ekologiczną logistykę. Wyniki pokazują, że dzielenie się wiedzą stanowi kluczowy element zwiększający zasoby firm współpracujących w łańcuchu dostaw.
W praktyce oznacza to, że menadżerowie wyższego szczebla powinni dostrzegać wartość zasobów wykraczających poza finanse oraz znajdować sposoby ich współdzielenia w celu tworzenia wartości i rozwijania ekologicznych praktyk logistycznych. Odizolowani uczestnicy łańcucha dostaw nie mogą być w pełni ekologiczni.
Ponadto warto uwzględniać szersze grono potencjalnych partnerów. Dostawcy logistyczni i spedytorzy nie powinni koncentrować się wyłącznie na wzajemnych relacjach, lecz także angażować klientów, innych dystrybutorów i powiązane podmioty, z którymi mogą współpracować i dzielić się zasobami. Poszerzenie zakresu projektów zwiększa możliwości wdrażania zielonej logistyki.
Autor badania:
Niklas Hall Simm. Adiunkt w Katedrze Zarządzania i Inżynierii Uniwersytetu w Linköping (Szwecja).
Oryginalna publikacja:
Simm, N. Greener logistics through resource sharing — A resource dependency lens on supply chain interaction. Research in Transportation Business & Management, Vol 61. Elsevier Ltd. (2025).
© 2025 The Author. Published under CC BY 4.0 license.
Autor artykułu pragnie podziękować Vinnova, szwedzkiej agencji innowacji, za sfinansowanie tych badań (numer grantu: 2019-03180).