Zaawansowana mobilność lotnicza (AAM) — czy to przyszłość na wyciągnięcie ręki?

Zaawansowana mobilność lotnicza to jeden z najbardziej przełomowych trendów w branży transportowo-logistycznej, który urzeczywistnia wizje dotąd znane jedynie z fantastyki naukowej. Idea pojazdów przelatujących nad miastami nie wydaje się już tak odległa. Napędzana dynamicznym postępem technologicznym taka forma transportu wychodzi poza ramy futurystycznych dywagacji i ma szansę stać się realną odpowiedzią na współczesne wyzwania w zakresie mobilności.

W tym wpisie wyjaśniamy, na czym polega zaawansowana mobilność lotnicza i jakie projekty rozwojowe są obecnie realizowane. Omawiamy również wyzwania stojące przed tą technologią oraz jej potencjalne zastosowania, m.in. w logistyce.

Czym jest zaawansowana mobilność lotnicza?

Zaawansowana mobilność powietrzna (ang. AAM — advanced air mobility) to rozwijający się model, który obejmuje wykorzystanie systemów transportu nowej generacji, np. eVTOL (elektryczne statki powietrzne), do bezpiecznego i zrównoważonego przewozu osób czy towarów.

W Stanach Zjednoczonych instytucje takie jak NASA wyszły na prowadzenie w zakresie rozwoju AAM we współpracy z podmiotami publicznymi oraz sektorem prywatnym. Mają one na celu zintegrowanie tych rozwiązań w przestrzeni powietrznej i zwiększenie dostępności usług transportowych. NASA bada, jak projektować i obsługiwać te statki powietrzne w rzeczywistych warunkach, a także analizuje systemy napędowe, produkcyjne i serwisowe niezbędne do ich obsługi. Postęp w obszarze AAM pomoże położyć fundamenty pod bardziej efektywny i powszechnie dostępny ekosystem zaawansowanej mobilności powietrznej.

W Europie najczęściej stosowanym terminem jest IAM (innovative air mobility), który odnosi się do strategii dążącej do skoordynowanej integracji nowych technologii w zakresie transportu lotniczego ze środowiskiem miejskim. Wspierana przez Komisję Europejską oraz Agencję Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) inicjatywa zakłada utworzenie bezpiecznych korytarzy powietrznych, rozwój odpowiedniej infrastruktury — w tym vertiportów, czyli przestrzeni zaprojektowanych z myślą o pionowym starcie i lądowaniu maszyn — a także budowanie akceptacji społecznej, która jest kluczowym warunkiem wdrożenia tych rozwiązań. IAM stanowi dźwignię rozwoju multimodalnego, inteligentnego i połączonego systemu transportowego.

W Chinach dynamicznie rozwija się sektor statków powietrznych eVTOL oraz innych technologii, w czym kluczową rolę odgrywa sprzyjająca polityka rządowa, tworzenie specjalnych stref demonstracyjnych oraz wysoce konkurencyjny łańcuch dostaw. Tutaj celem jest wykorzystanie statków powietrznych do transportu miejskiego oraz logistycznego na dużą skalę.

Niezależnie od podejścia, wszyscy mają ten sam cel, czyli wdrożenie efektywnego, zrównoważonego i skalowalnego rozwiązania lotniczego o ogromnym potencjale w transporcie towarów. Branże takie jak logistyka, farmacja oraz ochrona zdrowia to sektory, które mogą najbardziej zyskać na wdrożeniu tych innowacji. Nowe technologie zoptymalizują logistykę ostatniej mili, skrócą czas dostaw i ułatwią dotarcie do miejsc odciętych komunikacyjnie, zatłoczonych lub po prostu trudno dostępnych drogą lądową.

Wyzwania związane z zaawansowaną mobilnością lotniczą

Zaawansowana mobilność powietrzna niesie obietnicę transformacji transportu pasażerskiego i towarowego. Jednak jej szerokie wdrożenie zależy od pokonania kluczowych barier, a mianowicie — nowa technologia musi być bowiem opłacalna, bezpieczna i cieszyć się zaufaniem społecznym:

• Infrastruktura. Należy zbudować vertiporty w strategicznych miejscach. Pozwoli to na elastyczny i bezpośredni dostęp statków powietrznych do obszarów, które do tej pory pozostawały poza zasięgiem standardowych helikopterów.
• Energia. Zapewnienie dostępności odnawialnych źródeł energii oraz stacji szybkiego ładowania dla elektrycznych środków transportu jest kluczowym wymogiem, co wiąże się z inwestowaniem w inteligentne sieci energetyczne oraz magazyny energii.
• Koordynacja. Prognozowana wysoka częstotliwość operacji startów i lądowań będzie wymagać rozwoju zaawansowanych, zautomatyzowanych systemów zarządzania ruchem powietrznym.
• Regulacje. Konieczne będzie stworzenie ramowych regulacji dostosowanych do nowej rzeczywistości oraz wdrożenie systemu zarządzania ruchem.
• Technologie. Elektryczne statki powietrzne wymagają zastosowania wydajnych układów napędowych oraz baterii, a także systemów nawigacyjnych i autonomicznych układów sterowania, umożliwiających bezpieczną pracę w środowisku miejskim.
• Koszty. Początkowe koszty produkcyjne, konserwacyjne i operacyjne muszą zostać optymalnie zrównoważone, aby model biznesowy stał się rentowny i skalowalny, zwłaszcza w zakresie transportu towarów.
• Społeczeństwo. Warunkiem sukcesu sektorów AAM i IAM zależy od zaufania społecznego. To z kolei wymaga zmierzenia się z wyzwaniami dotyczącymi hałasu, prywatności, bezpieczeństwa operacji i wpływu na środowisko.

Pokonanie tych wyzwań jest konieczne, aby zaawansowana mobilność lotnicza w pełni rozwinęła swój potencjał, rewolucjonizując transport i poprawiając jakość życia w połączonych ze sobą miastach i regionach.

Zaawansowana mobilność lotnicza w transporcie towarów

Tradycyjny transport mierzy się z coraz większą liczbą przeszkód, m.in. przeciążeniem infrastruktury miejskiej, strefami ograniczonego ruchu, emisją zanieczyszczeń czy dostawami ekspresowymi. Zaawansowana mobilność lotnicza, związana z rozwojem elektrycznych pojazdów transportowych, stanowi techniczne oraz innowacyjne rozwiązanie w zakresie transformacji logistyki i dystrybucji towarów.

Potencjał AAM w logistyce obejmuje m.in. następujące zastosowania: 

• pilną dystrybucję produktów farmaceutycznych,
• logistykę pomocy humanitarnej,
• bezpośrednią dostawę do konsumenta,
• wewnętrzny transport towarów,
• transport ładunków ciężkich.

Elektryczne, autonomiczne statki powietrzne mogą zapobiec powstawaniu korków drogowych oraz umożliwić dotarcie do odległych lub trudno dostępnych punktów dostaw. Jest to szczególnie korzystne w przypadku logistyki ostatniej mili, czyli jednego z najbardziej złożonych etapów łańcucha dostaw. Co więcej, wyższa prędkość i większa wydajność transportu mogą przełożyć się na znaczne ograniczenie kosztów dla konsumentów oraz firm.

Wymiana pojazdów lądowych na elektryczne statki powietrzne zmniejsza ślad węglowy, wspierając przyjazny środowisku model transportu. Ta redukcja wpisuje się w globalne cele walki ze zmianami klimatu i przekłada się na lepszą jakość powietrza.

Sektory takie jak logistyka, branża farmaceutyczna czy ochrona zdrowia mogą znacząco zyskać na szybszych i bezpieczniejszych pilnych dostawach, na przykład w zakresie ratunkowego transportu medycznego czy zaopatrzenia rejonów dotkniętych klęskami żywiołowymi. Podsumowując, zaawansowana mobilność lotnicza otwiera nowe perspektywy, umożliwiając stworzenie sprawniejszego, zrównoważonego i elastycznego łańcucha dostaw, który można dostosować do aktualnych, a także przyszłych wymogów rynku.

Mobilność lotnicza — od idei do realizacji

Zaawansowana mobilność lotnicza zapowiada się jako jedna z najbardziej obiecujących rewolucji technologicznych w obszarze transportu, która może przedefiniować nasz sposób przemieszczania się i transportu towarowego. Chociaż mierzy się z wyzwaniami technicznymi, regulacyjnymi oraz społecznymi, rozwój tego sposobu transportu dynamicznie przyspiesza dzięki wsparciu ze strony rządów, firm oraz instytucji badawczych na całym świecie. Po pokonaniu kluczowych barier AAM może stanowić wydajne, zrównoważone i elastyczne rozwiązanie dla wyzwań w zakresie mobilności XXI wieku.