Konsygnacja zapasów – definicja i wpływ na logistykę przedsiębiorstwa

Konsygnacja to rodzaj umowy handlowej, który zyskuje na popularności w takich sektorach jak handel detaliczny, jako że podnosi dostępność produktów i zmniejsza koszty operacyjne.

Konsygnacja – co to jest?

Konsygnacja to model biznesowy, w którym konsygnant (dostawca lub producent) dostarcza produkty do sprzedawcy lub dystrybutora (konsygnatariusza), aby wprowadził je do obrotu. Konsygnatariusz płaci tylko za sprzedane produkty, natomiast dostawca pozostaje właścicielem asortymentu aż do momentu sprzedaży.

Konsygnatariusz odpowiada za magazynowanie, zarządzanie zapasami oraz proces sprzedaży. W zamian otrzymuje prowizję od każdej sprzedaży (lub stałą kwotę). Jako że prawo własności towaru nie ulega zmianie do momentu jego sprzedaży, konsygnacja wymaga dużego zaufania między oboma stronami – spedytorem, który wysyła produkty bez początkowej opłaty a sprzedawcą detalicznym, odpowiadającym za bezpieczne przechowywanie zapasów.

W logistyce konsygnacja wykorzystywana jest do zapewnienia dostępności towarów w punktach sprzedaży bez konieczności natychmiastowego ich nabycia. W przypadku handlu detalicznego niektóre sklepy wystawiają produkty, ale płacą jedynie za te, które zostaną sprzedane. W sektorze ochrony zdrowia szpitale mogą liczyć na dostępność materiałów, nie musząc dokonywać dużych początkowych inwestycji. Model ten jest wykorzystywany w wytwórniach, gdzie dostawcy dostarczają surowce w ramach konsygnacji, co zapewnia nieprzerwany proces produkcyjny.

Jak działa konsygnacja?

Konsygnacja zapasów obejmuje kilka etapów:

1. Zawarcie umowy między dostawcą a sprzedawcą. W ramach umowy ustalane są warunki takie jak terminy, minimalne ilości i sposoby płatności, a także określana jest odpowiedzialność w zakresie składowania i ewentualnych strat zapasów.
2. Dostawa zapasów w ramach konsygnacji. Dostawca wysyła produkty do magazynu lub punktu sprzedaży bez konieczności uiszczania za nie opłaty.
3. Sprzedaż produktów. Po sprzedaży produktów konsygnatariusz rejestruje poziom zapasów.
4. Fakturowanie i płatności. W określonych odstępach czasowych sprzedawca informuje dostawcę o sprzedanych produktach, a następnie dostawca wystawia fakturę.
5. Uzupełnienie zapasów. Dostawca wysyła zapasy do uzupełnienia zgodnie z zapotrzebowaniem lub wcześniejszymi ustaleniami.
6. Zwroty. Umowy konsygnacyjne zazwyczaj zawierane są na czas określony. Jeśli w tym czasie towar nie zostanie sprzedany, należy go zwrócić właścicielowi.

Przykłady konsygnacji zapasów

Sklep odzieżowy podpisuje umowę z dostawcą obuwia sportowego na dostawę towaru w ramach konsygnacji. Proces wygląda następująco:

1. Dostawa towaru. Dostawca wysyła 500 par butów do sklepu, jednak nadal jest właścicielem towaru. Sklep magazynuje i wystawia produkty bez uiszczania za nie wcześniejszej opłaty.
2. Sprzedaż produktów. W ciągu miesiąca sklep sprzedaje 300 par. Każda sprzedaż rejestrowana jest w systemie.
3. Fakturowanie i płatności. Pod koniec miesiąca sklep informuje dostawcę, że zostało sprzedanych 300 par, dlatego faktura wystawiana jest tylko na wskazaną liczbę sztuk, po czym dochodzi do płatności.
4. Uzupełnienie zapasów. Dostawca uzupełnia 300 sprzedanych par butów, aby utrzymać wskazany poziom zapasów. Wszystkie buty objęte są konsygnacją aż do sprzedaży.
5. Zwroty. Buty, które nie zostały sprzedane w określonym czasie, są zwracane do dostawcy.

Działanie magazynu konsygnacyjnego

Magazyn konsygnacyjny to obiekt, w którym sprzedawca (konsygnatariusz) składuje towar przekazany przez dostawcę (kosygnanta). Zazwyczaj siedziby dostawcy i dystrybutora są zlokalizowane blisko siebie, aby czas dostawy produktów był jak najkrótszy.

Konsygnant oraz konsygnatariusz powinni skrupulatnie monitorować zapasy. W tym celu mogą wykorzystać narzędzia takie jak system magazynowy, który stanowi podstawowy element budujący zaufanie obu stron umów konsygnacyjnych. System rejestruje przyjęcia i wydania towaru, i organizuje operacje takie jak przygotowywanie zamówień i uzupełnianie zapasów.

System do optymalizacji konsygnacji

System zarządzania magazynem jak Easy WMS Mecaluxu umożliwia prowadzenie kontroli zapasów konsygnacyjnych i automatycznie aktualizuje dane dotyczące sprzedaży czy ruchów magazynowych. Ponadto zarządza uzupełnianiem zapasów na podstawie prognoz popytu, zapotrzebowania i stanów magazynowych.

Rozwiązanie Mecaluxu ma funkcję „Właściciel zapasu”, powszechnie stosowaną w sektorze motoryzacyjnym czy wytwórczym, w których należy dysponować stałym zapasem na potrzeby produkcji lub montażu. System monitoruje zapasy, które dostawcy dostarczyli swoim klientom, ale pozostają ich własnością do momentu sprzedaży lub użycia. Oprogramowanie rejestruje takie dane jak data ważności czy ewentualne uszkodzenia każdego artykułu.

Zalety konsygnacji zapasów

Konsygnacja zapasów wiąże się z wieloma korzyściami zarówno dla dostawcy, jak i klienta:

Dla konsygnanta (dostawcy)

• Większa obecność na rynku. Umożliwia dystrybuowanie i wystawianie produktów w większej liczbie punktów sprzedaży.
• Mniejsze koszty. Pozwala zoptymalizować koszty związane ze sprzedażą, marketingiem, wysyłkami, składowaniem i zarządzaniem zapasami, jako że eliminuje potrzebę wynajmowania lokalu czy zatrudniania dodatkowego personelu.
• Zadowolenie klientów. Poprzez zapewnienie stałych dostaw poprawia długoterminowe relacje z klientami.

Dla konsygnatariusza (sprzedawcy lub dystrybutora):

• Mniejsze koszty. Nie ma potrzeby natychmiastowego nabycia zapasów, co poprawia przepływ środków pieniężnych w firmie.
• Lepsza dostępność produktów. Dystrybutor ma dostęp do artykułów bez zamrażania swojego kapitału.
• Niższe ryzyko handlowe. Nie nabywając towarów z wyprzedzeniem, konsygnatariusz zmniejsza ryzyko strat spowodowanych niesprzedanymi produktami, gdyż płaci tylko za to, co faktycznie sprzeda.

Wady konsygnacji

Konsygnacja w logistyce wiąże się jednak z kilkoma wyzwaniami w zakresie realizacji operacji. Jako że angażuje kilka stron, wymaga wydajnego zarządzania zapasami, aby zachować identyfikowalność i uniknać dodatkowych kosztów związanych ze składowaniem i dystrybucją. 

Ponadto może skomplikować działania administracyjne zarówno dla strony konsygnanta, który zachowuje prawo własności towarów do ich sprzedaży, jak i konsygnatariusza, odpowiedzialnego za uzupełnianie zapasów. Dlatego przed wdrożeniem tego modelu należy wziąć pod uwagę potrzeby i możliwości każdej firmy.

Magazyn konsygnacyjny vs. magazyn 3PL

Magazyny konsygnacyjne i 3P (operatorzy 3PL) podlegają różnym warunkom umownym. Różnice dotyczą m.in. prawa własności zapasów, odpowiedzialności za sprzedaż i zarządzania kosztami.

Tabela. Magazyn konsygnacyjny i magazyn 3PL – różnice

Połączenie konsygnacji z oprogramowaniem

Konsygnacja jest strategią biznesową polegającą na zarządzaniu zapasami. Dzięki temu modelowi konsygatariusze zapewniają dostępność produktów bez konieczności dokonywaniu dużych inwestycji początkowych.

Aby maksymalnie zwiększyć zyski wynikające z konsygnacji, należy dysponować systemem zarządzania magazynem, który zapewnia identyfikowalność zapasów i optymalizuje logistykę. Jeśli dążysz do zwiększenia wydajności swojego magazynu i usprawnienia zarządzania zapasami konsygnacyjnymi, skontaktuj się z nami i dowiedz się, jak Easy WMS może płynąć na funkcjonowanie Twojej firmy.